السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)
298
تفسير هدايت (فارسى)
بر انسان است كه با ياد كردن از مرگى كه لذات را از ميان مىبرد و جماعتها را پراكنده مىسازد ، به اصلاح خود بپردازد و از پرداختن به تكاثر خوددارى ورزد ، تا اين كه در هنگام رو به رو شدن با مگر گرفتار پشيمانى نشود . بعضى گفتهاند كه : اين آيه تنها تأكيدى براى آيهء پيش از آن است ، و در صورتى كه بعضى ديگر آن را يادآور عذاب آخرت مىدانند ، آيهء پيش از آن را مربوط به عذاب دنيا مىشمارند كه در هنگام مرگ و پس از آن در قبر و در ايام برزخ و تا روز رستخيز آدمى گرفتار آن است . و در نصّى مأثور از امام امير المؤمنين - عليه السلام - در اين باره آمده است كه به روايت زر بن حبيش از او چنين گفت : « ما پيوسته در خصوص عذاب قبر در شك بوديم تا « ألهاكم التّكاثر » نازل شد و به « كلّا سوف تعلمون » رسيد كه مقصود از آن دانستن در قبر است و « ثمّ كلّا سوف تعلمون » كه منظور از آن پس از برخاستن در رستاخيز است » . « 10 » بدين گونه اولياى خدا ما را از آزمايش و عذاب قبر آگاه كردهاند ، چنان كه امام على بن ابى طالب - عليه السلام - در نامهاى براى محمد بن ابى بكر چنين نوشته است : « اى بندگان خدا ! آنچه پس از مرگ ، براى كسى كه آمرزيده نشده مىآيد ، يعنى قبر ، سختتر از مرگ است ، پس از سختى و تنگى و تاريكى و غربت آن بپرهيزيد ، قبر هر روز مىگويد : من خانهء غربت و خانهء خاك و خانهء وحشت و خانهء كرم و مار و عقربم . و گور يا باغى از باغهاى بهشت است و يا چالهاى از چالههاى جهنم . چون بندهاى مؤمن را به خاك بسپارند ، زمين به او مىگويد : مرحبا و خوش آمدى ، تو از كسانى بودى كه دوست مىداشتم بر پشت من راه روى ، و در اين هنگام كه تو را به من سپردهاند ، خواهى ديد كه با تو چه خواهم كرد ، پس چشم انداز مرده در گور گسترش پيدا مىكند ، و چون كافرى به خاك سپرده شود ، زمين به او مىگويد : نه مرحبا به آمدنت و نه خوش آمدى ! تو از كسانى بودى كه از راه رفتنت بر روى خودم نفرت داشتم ، و حالا كه به من سپرده شدهاى
--> ( 10 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 661 .